Wat was het regionaal mooi afgelopen periode! Een winters tijdvak van tien tot elf dagen waarin veelvuldig neerslag voorkwam, en lokaal zorgde voor een sneeuwdek van wel 30 centimeter aan toe, werd rond 11 januari in stijl afgesloten. Na een nacht met regionaal strenge vorst (in het noordoosten lokaal afgerond -12 graden), bleef het ook overdag in veel regio's vriezen. Al snel volgde vanaf Engeland echter een front. Het ging hier om een zogenaamde dooiaanval, waardoor de winterse periode snel ten einde zou komen. Was dit warmtefront een dag later gearriveerd, dan had het wellicht nog veel kouder kunnen worden. Want zeer koude vrieslucht bevond zich maar iets ten oosten van ons boven het midden van Duitsland.

Op verschillende plaatsen in de omgeving van Hamburg, Hannover, Kassel en vooral de open gebieden tussen deze steden in, kwam het tot zeer strenge vorst. Officieel de laagste waarde was -20 graden in Fassberg, maar lokale waarnemingen lieten nog veel lagere minima zien. Zelfs tot -22 graden aan toe in enkele dalletjes in het Harzgebergte. Daar lag een enorm pak sneeuw dat de kou versterkte: her en der zelfs 35-40 centimeter. Wij besloten daags voor dit extreem koude weekend om een kijkje te gaan nemen in de regio Harz en dan in het bijzonder de Brocken. Dat is een berg van ruim 1100 meter hoog waar 's winters soms een extreem klimaat heerst. Je krijgt als extreem weerliefhebber tenslotte niet vaak de kans om zulke omstandigheden dichtbij huis te treffen.

We vertrokken in de late avond van zaterdag 10 januari richting de Harz. Vanaf de Nederlandse oostgrens ongeveer 4 uur rijden, maar wil je de Brocken op dan moet je daar nog een flinke wandeling van 8 kilometer omhoog aan vastplakken. Door een dik pak sneeuw kost dat uren. Onderweg naar ons doelgebied vroor het al snel streng en op een bepaald moment zakte de autothermometer zelfs enkele keren weg naar -17 en -18 graden. Het was mooi om te zien hoe de temperatuur door de passage van elk dal zeker vijf tot zeven graden lager lag dan iets hogerop. Dat is logisch, want koude lucht is zwaarder en zal zich dus 'ophopen' op de laagst gelegen punten.

Aangekomen op onze parkeerplaats was het -10 graden en begonnen we aan de wandeling omhoog. Acht kilometer ploegen door bijna een halve meter sneeuw is best zwaar, maar bij losse poedersneeuw wel te doen. Boven aangekomen was het -12 tot -13 graden, maar daar stond een ijzig koude oostenwind. Gevoelstemperaturen kwamen geregeld om en nabij de -25 graden uit. Het was zeker voor fotografie niet langer dan een kwartier per keer uit te houden, maar het landschap was zo ongekend fraai... alsof je plotseling in Lapland staat. Dat werkt in ieder geval een beetje verwarmend! Hoe kan het nou gebeuren dat zo dichtbij huis, zo'n extreem winters landschap te bewonderen valt? Want zoiets zou je niet op een paar uur rijden van Nederland verwachten.

Dat laatste klopt zeker: vele mensen fronsen de wenkbrauwen bij het zien van onze beelden. Maar de Harz, en Brocken in het bijzonder, kent van tijd tot tijd een opvallend extreem klimaat. Het gaat hier om een alleenstaande bergtop van ruim 1140 meter hoog die ver boven de rest van het landschap uitsteekt. Daardoor wordt deze berg maximaal door weer en wind aangedaan. Tel hierbij op dat de Brocken een best noordelijke ligging heeft en zelfs de meest noordelijk gelegen 'duizender' is van heel West-Europa. Op deze breedtegraad vinden relatief vaak invalletjes van koude lucht uit het hoge noorden plaats, maar met een wind van zee merken wij daar in Nederland meestal niet veel van. Het wordt dan hooguit guur met wat winterse buien. Dat is in het Harzgebergte compleet anders: daar kan diezelfde luchtsoort voor grote hoeveelheden sneeuw zorgen en bovendien veroorzaakt de straalstroom voor enorm veel wind op de top van de Brocken. Je ziet geregeld temperaturen van -5 tot -10 graden in combinatie met mist (je zit tenslotte in de wolken) en een windkracht 8 of 9. Dat zijn geen omstandigheden om daar lekker rond te lopen.

Dergelijk extreme situaties zorgen voor een gigantische rijpaanslag op alles wat zich daarboven bevindt. Gebouwen, paaltjes, borden, bomen, enzovoorts. Soms ontwikkelt zich wel 10 centimeter rijp per dag. Dat is volstrekt ondenkbaar in onze lage landen. Na een lange periode van kou en veel wind, wordt aan de windzijde wel eens een meter (!) rijpaanslag waargenomen op deze berg. Wanneer vervolgens de zon doorbreekt en het weer leefbaar wordt, kun je genieten van ongekende landschappen zoals je die eigenlijk alleen rond de poolcirkel zou verwachten. Maar niets is minder waar: ook op enkele uren rijden vanaf huis is dit mogelijk. Je moet er alleen iets voor ondernemen. En afgelopen weekend was het ultieme moment. Hieronder kun je nog een kleine compilatie met beelden bekijken: